Oddział kardiologiczny

Procedury w oddziale kardiologicznym

 

 

Na podstawie informacji ze strony internetowej Szpitala Powiatowego w Chrzanowie

 

 

 

 

 

 

Angioplastyka wieńcowa (PCI – Percutaneous Coronary Intervention, dawniej PTCA – Percutaneous Transluminal Coronary Angioplasty) to zabieg wewnątrznaczyniowy stosowany w leczeniu zwężeń tętnic wieńcowych serca.

1. Na czym polega?

  • Do tętnicy udowej lub promieniowej wprowadza się cewnik prowadzący do naczyń wieńcowych.

  • Zwężone miejsce uwidacznia się w koronarografii (angiografia wieńcowa z kontrastem).

  • Przez cewnik wprowadza się balonik, który rozpręża się w miejscu zwężenia, spłaszczając blaszkę miażdżycową.

  • Najczęściej wszczepia się także stent (metalową siateczkę), aby utrzymać naczynie drożne.

2. Wskazania

  • zawał mięśnia sercowego z uniesieniem ST (STEMI) – metoda ratująca życie,

  • ostry zespół wieńcowy bez uniesienia ST (NSTEMI, UA),

  • stabilna choroba wieńcowa z istotnym zwężeniem naczyń.

3. Czas trwania

  • Zwykle 30–90 minut, zależnie od liczby i trudności zmian w tętnicach.

4. Aparatura

  • Angiograf (stół hemodynamiczny, ramię C, lampa RTG, system DSA),

  • cewniki i prowadniki naczyniowe,

  • balonik do angioplastyki,

  • stenty (metalowe, często powlekane lekiem – DES),

  • pompa do kontrastu,

  • system monitorowania parametrów życiowych (EKG, ciśnienie, saturacja).

5. Rodzaj znieczulenia

  • Znieczulenie miejscowe w miejscu wkłucia, pacjent pozostaje przytomny.

6. Powikłania

  • krwiak w pachwinie/nadgarstku,

  • zakrzepica stentu, restenoza (ponowne zwężenie),

  • zawał, arytmia, rzadko perforacja naczynia.

 

 

1. Arteriografia tętnic kończyn dolnych

  • Cel: wykrywanie zwężeń lub zamknięć tętnic odpowiedzialnych za niedokrwienie kończyn, np. w miażdżycy zarostowej.

  • Metoda:

    • Najczęściej wykonywana z podaniem kontrastu jodowego do tętnicy udowej (technika Seldinger’a).

    • Można wykonać także DSA (Digital Subtraction Angiography) – komputer odejmuje obraz bez kontrastu od obrazu z kontrastem, co wyraźnie pokazuje światło naczynia.

  • Czas trwania: 30–60 minut (zależnie od zakresu badania).

  • Z kontrastem: pozwala uwidocznić całe drzewo tętnicze, ocenić długość i lokalizację zwężeń.

  • Bez kontrastu: praktycznie nie daje informacji (dlatego stosuje się kontrast). Alternatywą jest angio-MR lub angio-CT bez kontrastu, ale to inne techniki.

  • Aparatura: angiograf rentgenowski (stół angiograficzny z ramieniem C, lampa RTG, detektor cyfrowy), pompy do podania kontrastu, zestawy cewników i prowadników.

2. Arteriografia tętnic nerkowych

  • Cel: diagnostyka zwężeń tętnic nerkowych (częsta przyczyna nadciśnienia naczyniowo-nerkowego), ocena przed zabiegiem stentowania lub angioplastyki.

  • Metoda: kontrast podaje się do aorty brzusznej, a następnie selektywnie do tętnic nerkowych.

  • Czas trwania: ok. 20–40 minut.

  • Z kontrastem: konieczne do uwidocznienia tętnic, odgałęzień segmentowych.

  • Bez kontrastu: podobnie jak w kończynach – klasyczna arteriografia bez kontrastu nie ma wartości diagnostycznej.

  • Aparatura: ta sama co wyżej – angiograf, zestaw cewników, pompy do kontrastu, system DSA.

3. Uwagi praktyczne

  • Przygotowanie: badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, przezskórne nakłucie tętnicy udowej lub promieniowej.

  • Ryzyka: krwiak w miejscu wkłucia, reakcja alergiczna na kontrast, uszkodzenie nerek (nefropatia pokontrastowa).

  • Alternatywy: angio-CT i angio-MR (czasem bez kontrastu gadolinowego w MR).  Rezonans magnetyczny –

Cecha Tętnice kończyn dolnych Tętnice nerkowe
Cel badania Diagnostyka niedrożności, zwężeń, tętniaków, miażdżycy Ocena zwężeń w nadciśnieniu naczyniowo-nerkowym, przed angioplastyką/stentowaniem
Z kontrastem Obraz całego drzewa tętniczego kończyny, dokładna lokalizacja i długość zwężeń Uwidocznienie odejścia i przebiegu tętnic nerkowych oraz odgałęzień
Bez kontrastu Klasyczna arteriografia praktycznie bezużyteczna (alternatywa: angio-CT/MR) Również bezwartościowa (angio-MR może czasem obejść się bez kontrastu)
Technika Nakłucie tętnicy udowej, podanie kontrastu, rejestracja serii zdjęć RTG, DSA (cyfrowa subtrakcyjna) Podanie kontrastu do aorty brzusznej, selektywnie do tętnic nerkowych, DSA
Czas trwania 30–60 min (zależnie od zakresu i stopnia zmian) 20–40 min
Aparatura Angiograf z ramieniem C, detektor cyfrowy, pompa kontrastowa, zestawy cewników i prowadników Taka sama aparatura jak w kończynach
Ryzyka Krwiak w pachwinie, powikłania po kontrastowe, zakrzepica, uszkodzenie tętnicy Reakcja alergiczna na kontrast, nefropatia pokontrastowa, krwiak w miejscu wkłucia
Alternatywy Angio-CT, angio-MR Angio-CT, angio-MR (czasem bez kontrastu gadolinowego)

 

 

 

Bronchoskopia fiberoskopowa (ang. flexible fiberoptic bronchoscopy) to badanie endoskopowe dróg oddechowych, wykonywane przy pomocy giętkiego bronchoskopu zbudowanego w technologii światłowodowej.

1. Na czym polega?

  • Do tchawicy i oskrzeli wprowadza się giętki bronchoskop przez nos lub usta (czasem przez rurkę intubacyjną).

  • Bronchoskop ma wbudowane źródło światła, kamerę oraz kanały robocze, przez które można pobierać próbki.

  • Lekarz ocenia błonę śluzową tchawicy i oskrzeli, drożność, obecność guzów, ciał obcych, wydzieliny.

2. Wskazania

  • diagnostyka kaszlu, krwioplucia, duszności o niejasnej przyczynie,

  • podejrzenie raka płuca, gruźlicy, zapaleń oskrzeli,

  • pobieranie wycinków (biopsja) i popłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych (BAL),

  • usuwanie ciał obcych lub czopów śluzowych.

3. Czas trwania

  • 15–30 minut (czasem dłużej, jeśli pobiera się biopsje).

4. Aparatura

  • Bronchoskop giętki światłowodowy (średnica 4–6 mm, długość ok. 60 cm),

  • źródło zimnego światła (halogen, ksenon lub LED),

  • kamera i monitor (współczesne bronchoskopy mają cyfrowy tor wizyjny),

  • ssak medyczny do odsysania wydzieliny,

  • sprzęt do biopsji: kleszczyki, szczoteczki, igły,

  • system do pobierania BAL,

  • czasem zestaw anestezjologiczny (monitorowanie tętna, saturacji, ciśnienia).

5. Rodzaj znieczulenia

  • Znieczulenie miejscowe (lidokaina w aerozolu),

  • Niekiedy krótkie dożylne uspokojenie (sedacja).

6. Powikłania

  • niewielkie krwawienie po biopsji,

  • skurcz oskrzeli, kaszel, duszność,

  • rzadko poważniejsze: odma opłucnowa, zaburzenia rytmu serca.

 

 

 

Czasowa stymulacja serca elektrodą zewnętrzną (ang. temporary pacing) to metoda stosowana, gdy u pacjenta występują groźne zaburzenia rytmu serca (np. bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy) i istnieje ryzyko zatrzymania krążenia.

1. Na czym polega?

  • Do serca wprowadza się elektrodę stymulującą, która czasowo przejmuje funkcję układu przewodzącego.

  • Źródłem impulsów jest zewnętrzny stymulator (generator), podłączony przewodem do elektrody.

  • Celem jest utrzymanie odpowiedniego rytmu i częstotliwości akcji serca do czasu ustabilizowania stanu pacjenta lub implantacji stałego stymulatora.

2. Rodzaje czasowej stymulacji

  1. Przezskórna (zewnętrzna, transkutana)

    • Elektrody przyklejane na klatkę piersiową i plecy.

    • Impulsy przechodzą przez skórę i mięśnie do serca.

    • Zaletą jest szybkie zastosowanie (np. w reanimacji).

    • Wadą – bolesność i mniejsza skuteczność.

  2. Przezżylna (najczęściej stosowana)

    • Elektroda wprowadzona przez żyłę (udową, szyjną wewnętrzną, podobojczykową) do prawej komory serca.

    • Połączona z zewnętrznym generatorem impulsów.

    • Zapewnia stabilną i skuteczną stymulację.

  3. Przezprzełykowa (rzadziej)

    • Elektroda wprowadzana do przełyku, wykorzystuje bliskość przedsionka lewego.

3. Czas trwania

  • Stymulacja czasowa może trwać od kilku godzin do kilku dni, do czasu leczenia przyczynowego lub implantacji stałego stymulatora.

4. Aparatura

  • Generator impulsów zewnętrzny (programowalny, przenośny),

  • elektrody czasowe (zewnętrzne żelowe – przy stymulacji przezskórnej, cewnikowe – przezżylne),

  • system monitorowania (EKG, saturacja, ciśnienie).

5. Wskazania

  • ciężka bradykardia oporna na leczenie farmakologiczne,

  • blok AV wysokiego stopnia,

  • zatrzymanie krążenia z asystolią/bradyarytmią,

  • przygotowanie do zabiegu kardiochirurgicznego.

6. Powikłania

  • podrażnienie mięśnia sercowego (arytmie),

  • infekcja w miejscu wprowadzenia elektrody,

  • perforacja mięśnia sercowego (rzadko),

  • w stymulacji przezskórnej – ból i oparzenia skóry.

 

 

D-dimer to fragment białkowy powstający w procesie degradacji fibryny, czyli przy rozpuszczaniu skrzepu krwi. Jest jednym z najczęściej oznaczanych markerów w diagnostyce chorób zakrzepowo-zatorowych.

1. Co to jest?

  • Podczas krzepnięcia fibrynogen przekształca się w fibrynę, która tworzy sieć skrzepu.

  • Gdy skrzep ulega rozpuszczeniu (fibrynoliza), powstają produkty degradacji fibryny – w tym D-dimery.

  • Ich obecność i stężenie świadczą o aktywnym procesie krzepnięcia i jednoczesnej fibrynolizie.

2. Norma

  • Zwykle < 500 µg/l (FEU) – wartości referencyjne zależą od metody i laboratorium.

  • U osób starszych stosuje się czasem normy zależne od wieku: wiek × 10 µg/l (dla > 50 lat).

3. Zastosowania kliniczne

  • Diagnostyka wykluczająca choroby zakrzepowo-zatorowe:

    • zakrzepica żył głębokich (DVT),

    • zatorowość płucna (PE),

    • rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC).

  • Pomocniczo w ocenie powikłań zakrzepowych w COVID-19, chorobach nowotworowych, sepsie.

4. Interpretacja

  • Podwyższony poziom D-dimerów: nie jest swoisty – świadczy o obecności skrzepu, ale nie wskazuje lokalizacji. Może też występować w ciąży, po operacjach, urazach, stanach zapalnych, nowotworach.

  • Prawidłowy poziom: praktycznie wyklucza świeżą zakrzepicę lub zatorowość płucną (bardzo wysoka czułość, niska swoistość).

5. Aparatura i metoda

  • Badanie wykonywane jest z próbki krwi żylnej.

  • Stosuje się metody: ELISA, testy lateksowe, immunoturbidymetrię.

  • Wynik otrzymuje się zwykle w ciągu kilku godzin.

 

 

Echo serca (echokardiografia, USG serca) to jedno z podstawowych badań obrazowych w kardiologii, wykorzystujące fale ultradźwiękowe do oceny budowy i funkcji serca.

1. Na czym polega?

  • Na klatkę piersiową pacjenta przykłada się głowicę ultrasonograficzną pokrytą żelem.

  • Głowica wysyła fale ultradźwiękowe, które odbijają się od struktur serca i wracają jako echo.

  • Komputer przekształca sygnały w obraz na monitorze, pokazując w czasie rzeczywistym pracę serca.

2. Rodzaje echokardiografii

  1. Przezklatkowa (TTE – transthoracic echocardiography)

    • Najczęstsza, nieinwazyjna.

  2. Przeprzełykowa (TEE – transesophageal echocardiography)

    • Wprowadzenie sondy do przełyku, pozwala na dokładniejszy obraz tylnej ściany serca, zastawek.

  3. Stres-echo

    • Wysiłkowe lub farmakologiczne, ocena niedokrwienia.

  4. Dopplerowska

    • Ocena przepływu krwi przez zastawki i naczynia.

3. Co ocenia echo serca?

  • wielkość i grubość ścian komór i przedsionków,

  • kurczliwość i frakcję wyrzutową (EF),

  • funkcję i morfologię zastawek (niedomykalność, zwężenie),

  • obecność skrzeplin, guzów, płynu w osierdziu,

  • przepływ krwi (kolorowy Doppler).

4. Czas trwania

  • Echo przezklatkowe: 15–30 minut,

  • Echo przezprzełykowe: 20–40 minut.

5. Aparatura

  • Aparat echokardiograficzny (ultrasonograf z odpowiednimi głowicami – sektorowymi),

  • Monitor do wizualizacji obrazu,

  • System Dopplera (kolorowy, ciągły, pulsacyjny).

6. Zalety

  • Nieinwazyjne, bezpieczne, bez promieniowania,

  • Można wykonywać wielokrotnie,

  • Dostarcza kluczowych informacji o sercu w czasie rzeczywistym.

 

 

Gastroskopia (fibrogastroskopia, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego) to badanie endoskopowe umożliwiające bezpośrednie obejrzenie przełyku, żołądka i dwunastnicy przy pomocy giętkiego endoskopu (gastroskopu).

1. Na czym polega?

  • Do jamy ustnej wprowadza się cienki, giętki aparat – gastroskop.

  • Na jego końcu znajduje się kamera, źródło światła oraz kanały robocze.

  • Lekarz może oglądać wnętrze przewodu pokarmowego na monitorze, a także pobrać wycinki do badania histopatologicznego.

2. Wskazania

  • bóle nadbrzusza, zgaga, przewlekła niestrawność,

  • podejrzenie choroby wrzodowej, zapalenia żołądka, refluksu,

  • krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego,

  • podejrzenie raka żołądka lub przełyku,

  • kontrola po leczeniu chorób żołądka i dwunastnicy.

3. Czas trwania

  • Zwykle 5–15 minut.

4. Aparatura

  • Gastroskop giętki z kamerą i źródłem światła (światłowodowe lub cyfrowe HD),

  • monitor wideo,

  • system do insuflacji powietrza/CO₂ (rozprężenie żołądka),

  • kanały do pobierania wycinków (kleszczyki, szczoteczki, igły).

5. Rodzaj znieczulenia

  • Znieczulenie miejscowe gardła lidokainą w aerozolu,

  • Opcjonalnie sedacja dożylna (np. midazolam, propofol).

6. Powikłania

  • odruch wymiotny, ból gardła,

  • rzadko: krwawienie po biopsji, perforacja przewodu pokarmowego.

 

 

Kardiowersja i kardiowerter – wyjaśnienie

1. Kardiowersja

To zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie prawidłowego rytmu serca (rytm zatokowy) u pacjentów z groźnymi arytmiami (np. migotanie przedsionków, trzepotanie przedsionków, częstoskurcz nadkomorowy).

  • Rodzaje:

    • Farmakologiczna – podanie leków antyarytmicznych (np. amiodaron, propafenon).

    • Elektryczna (elektrowersja) – krótkie, zsynchronizowane wyładowanie prądu dostarczane przez defibrylator/kardiowerter zewnętrzny.

  • Jak wygląda zabieg?

    • Pacjent otrzymuje krótkie znieczulenie ogólne (dożylne).

    • Elektrody defibrylatora umieszcza się na klatce piersiowej.

    • Urządzenie dostarcza impuls zsynchronizowany z załamkiem R w EKG (zapobiega wywołaniu migotania komór).

    • Skuteczność > 90% w migotaniu przedsionków krótkotrwałym.

2. Kardiowerter-defibrylator (ICD)

To wszczepialne urządzenie działające jak “mini-defibrylator” w ciele pacjenta.

  • Budowa:

    • generator impulsów (wszczepiany pod skórę w okolicy podobojczykowej),

    • elektrody prowadzone do serca (najczęściej do prawej komory).

  • Funkcje:

    • rozpoznaje groźne arytmie (np. migotanie komór, częstoskurcz komorowy),

    • automatycznie podaje impuls elektryczny (kardiowersję lub defibrylację),

    • może też działać jak stymulator (pacing).

3. Kontrola kardiowertera (ICD)

  • Odbywa się w poradni kardiologicznej, zwykle co 3–6 miesięcy.

  • Metody:

    • telemetria bezprzewodowa – lekarz odczytuje pamięć urządzenia (zapis arytmii, liczba interwencji),

    • sprawdza stan baterii, progi stymulacji, skuteczność elektrod.

  • Możliwy jest też zdalny monitoring przez Internet (pacjent ma domowy transmiter).

4. Aparatura wykorzystywana

  • Do kardiowersji elektrycznej: defibrylator z funkcją synchronizacji (zewnętrzny kardiowerter).

  • Do implantacji ICD: zestaw elektrod endokawitarnych + generator.

  • Do kontroli ICD: programator (specjalne urządzenie producenta).

 

Kolonoskopia

Kolonoskopia to badanie endoskopowe jelita grubego wykonywane przy pomocy giętkiego aparatu – kolonoskopu. Umożliwia obejrzenie wnętrza całego jelita grubego, a w razie potrzeby pobranie wycinków do badania histopatologicznego lub wykonanie drobnych zabiegów.

1. Na czym polega?

  • Do odbytu wprowadza się giętki endoskop (ok. 1,5 m długości).

  • Na końcu kolonoskopu znajduje się kamera, źródło światła, kanały robocze do narzędzi.

  • Obraz jelita jest widoczny w czasie rzeczywistym na monitorze.

  • Lekarz może usuwać polipy, tamować krwawienia, pobierać biopsje.

2. Wskazania

  • diagnostyka krwawienia z przewodu pokarmowego,

  • przewlekła biegunka, zaparcia, bóle brzucha,

  • podejrzenie raka jelita grubego, polipów, nieswoistych zapaleń jelit,

  • kontrola po leczeniu polipów i raka.

3. Czas trwania

  • Średnio 20–40 minut (dłużej, jeśli wykonuje się polipektomię).

4. Przygotowanie pacjenta

  • Konieczne jest oczyszczenie jelita – stosuje się specjalne preparaty przeczyszczające (roztwory do wypicia).

  • Badanie wykonywane jest na czczo.

5. Aparatura

  • Kolonoskop giętki (z kamerą HD, źródłem światła, kanałem do insuflacji powietrza lub CO₂),

  • Monitor wideo,

  • Narzędzia dodatkowe: kleszczyki, pętle do polipektomii, klipsy hemostatyczne.

6. Rodzaj znieczulenia

  • Znieczulenie miejscowe + leki uspokajające (sedacja),

  • Czasami krótkie znieczulenie ogólne (np. propofol).

7. Powikłania

  • ból brzucha, wzdęcia po badaniu,

  • krwawienie (po polipektomii),

  • rzadko: perforacja ściany jelita.

 

 

Mapowanie serca z wykorzystaniem systemu elektroanatomicznego (EAM), także 3D

Na czym polega?
Do jam serca wprowadza się cewniki elektrofizjologiczne. System EAM łączy pozycję elektrod w przestrzeni (lokalizacja XYZ w polu niskoprądowym/magnetycznym) z lokalnym sygnałem elektrycznym (EGM). Na tej podstawie buduje trójwymiarowy model jamy serca i nakłada na niego mapy:

  • Voltage map – kolorowa mapa napięć (zdrowe tkanki vs blizna/aranie bliznowate).

  • Activation/isochronal map – czasy aktywacji, kierunek i prędkość fali pobudzenia.

  • Propagation/phase map – wizualizacja szerzenia depolaryzacji w czasie.

Zastosowania

  • Ablacje arytmii przedsionkowych (AF – PVI, flutter atypowy) i komorowych (VT, PVC).

  • Lokalizacja ognisk ektopowych, kanałów w bliznach po zawale, pętli re-entry.

  • Planowanie re-do po nieskutecznej ablacji, mapowanie podczas bezfluoroskopowych procedur (redukcja promieniowania).

Jak wygląda procedura (w skrócie)

  1. Dostęp naczyniowy (najczęściej żyła udowa; przy VT także tętnica).

  2. Kalibracja systemu i rejestracja punktów referencyjnych.

  3. Skanowanie ścian cewnikiem – powstaje siatka 3D jamy.

  4. Zapis lokalnych EGM i tworzenie map napięć/czasów.

  5. Planowanie i wykonanie ablacji (RF, krio, PFA) w oparciu o mapy.

  6. Weryfikacja efektu – ponowne mapowanie, próby indukcji.

Czas trwania: zwykle 1–3 h (proste flutter ≈ 60–90 min; złożone VT/AF dłużej).

Aparatura

  • System EAM 3D (np. CARTO, EnSite, Rhythmia).

  • Cewniki mapujące/ablacyjne (punktowe, siatkowe, wielobiegunowe, wysokiej gęstości).

  • Generator ablacyjny (RF/kriobalon/PFA), stymulator, rejestrator EGM, czasem ICE (USG przezsercowe wewnątrzsercowe) i fluoroskopia.

  • System anestezji/sedacji, monitoring (EKG, NIBP, SpO₂).

Co daje mapowanie 3D?

  • Precyzja lokalizacji ognisk i dróg przewodzenia.

  • Mniej promieniowania (często „near-zero fluoroscopy”).

  • Szybsza i skuteczniejsza ablacja, mniej nawrotów w złożonych arytmiach.

  • Możliwość fuzji z obrazami CT/MRI oraz prowadzenia zabiegu z użyciem ICE.

Odczyt map (skrót „legendy kolorów”)

  • Voltage map (przedsionki): purpura/fiolet – zdrowe (>0,5 mV), żółto-czerwone – obniżone napięcia/blizna (<0,2–0,5 mV; progi zależne od cewnika/metody).

  • Activation map: kolory od czerwonego (wcześnie) do fioletowego (późno); strzałki pokazują szerzenie impulsu.

  • Propagation map: dynamiczna animacja toru fali.

Ryzyka i ograniczenia

  • Typowe powikłania dostępu naczyniowego, tamponada, rzadko udar (zwł. przy AF – profilaktyka heparyną).

  • Artefakty przy słabym kontakcie elektrody lub ruchach oddechowych; wymaga doświadczenia zespołu.

 

 

Terapia ultradźwiękowa naczyń głowy i szyi w restenozie

Restenoza to ponowne zwężenie naczynia krwionośnego po wcześniejszym zabiegu udrożnienia (np. angioplastyce balonowej, wszczepieniu stentu w tętnicy szyjnej). Problemem jest proliferacja komórek mięśni gładkich i tworzenie tkanki włóknistej, które ograniczają światło naczynia.

1. Na czym polega terapia ultradźwiękowa?

  • Do leczonego naczynia wprowadza się specjalny cewnik emitujący ultradźwięki (wysokiej częstotliwości).

  • Energia ultradźwiękowa powoduje:

    • mikromechaniczne drgania – rozluźniające tkanki i zwiększające penetrację leków,

    • efekt sonotermiczny – lokalne podgrzanie poprawiające przepuszczalność ściany naczynia,

    • rozpad mikro-pęcherzyków kontrastu/leków (sonoporation) → ułatwia transport farmaceutyków przez błonę komórkową.

  • Najczęściej stosuje się to w połączeniu z lekami antyproliferacyjnymi (np. paklitaksel, sirolimus) albo trombolitycznymi (np. alteplaza).

2. Zastosowanie w naczyniach głowy i szyi

  • Restenoza tętnicy szyjnej po stentowaniu (najczęstsze wskazanie).

  • Potencjalnie w naczyniach wewnątrzczaszkowych – w badaniach eksperymentalnych.

  • Cel: zmniejszenie ryzyka udaru niedokrwiennego przez poprawę drożności i stabilizację ściany naczynia.

3. Aparatura

  • Systemy do terapii ultradźwiękowej wewnątrznaczyniowej (np. Ekosonic Endovascular System – EKOS, stosowany także w zatorowości płucnej i zakrzepicy).

  • Cewniki z elementem ultradźwiękowym, podłączone do konsoli kontrolnej.

  • Pompa do podawania leków (trombolitycznych/antyproliferacyjnych).

  • Monitorowanie obrazowe: angiografia, doppler, czasem IVUS (USG wewnątrznaczyniowe).

4. Czas trwania

  • Zwykle 30–90 minut, zależnie od złożoności zmiany i naczynia.

5. Zalety

  • Mniejsza dawka leków potrzebna do efektu (lepsza penetracja),

  • Możliwość działania miejscowego,

  • Ograniczenie progresji restenozy i ryzyka zakrzepu,

  • Potencjalnie mniej powikłań niż przy powtarzanej angioplastyce/stentowaniu.

6. Ograniczenia i ryzyka

  • Technika nadal rozwijana – brak szerokich badań klinicznych dla tętnic szyjnych (większe doświadczenie w kończynach i płucach),

  • Ryzyko krwawienia (przy podawaniu trombolityków),

  • Wysoki koszt sprzętu,

  • Potrzeba specjalistycznych ośrodków z zapleczem neurointerwencyjnym.

📌 Można powiedzieć, że to terapia wspomagana ultradźwiękami, łącząca mechaniczne oddziaływanie fali dźwiękowej z farmakoterapią, aby ograniczyć restenozę i poprawić efekty leczenia naczyń szyjnych.

 

 

 

 

Wektorokardiografia (VCG)

Wektorokardiografia to metoda rejestracji czynności elektrycznej serca w przestrzeni 3D. Jest rozwinięciem standardowego EKG – zamiast kilkunastu odprowadzeń liniowych otrzymujemy trójwymiarowe pętle wektorowe, które opisują przebieg pobudzenia mięśnia sercowego.

1. Na czym polega?

  • Stosuje się specjalny układ elektrod (np. system Franka) pozwalający rejestrować sygnały w trzech ortogonalnych osiach:

    • X – prawa–lewa,

    • Y – głowa–nogi,

    • Z – przód–tył.

  • Z tych sygnałów tworzy się wektor elektryczny serca, którego czubek rysuje w przestrzeni charakterystyczne pętle:

    • pętla P – depolaryzacja przedsionków,

    • pętla QRS – depolaryzacja komór,

    • pętla T – repolaryzacja komór.

2. Zastosowania kliniczne

  • Dokładniejsza ocena kierunku i siły depolaryzacji niż w EKG 12-odprowadzeniowym.

  • Diagnostyka:

    • przerostów komór,

    • zaburzeń przewodzenia śródkomorowego,

    • niektórych zawałów serca,

    • arytmii.

  • W badaniach naukowych i elektroanatomicznych – do analizy dynamiki pobudzenia serca.

3. Aparatura

  • Specjalny zestaw elektrod ortogonalnych (układ Franka, Duchosal’a lub inny).

  • Rejestrator i oprogramowanie generujące trójwymiarowe wykresy pętli.

  • Współcześnie – systemy komputerowe pozwalają nakładać VCG na modele 3D serca.

4. Różnice EKG vs VCG

Cecha EKG 12-odprowadzeniowe VCG
Liczba odprowadzeń 12 3 (X,Y,Z)
Obraz linie czasowe pętle wektorowe 3D
Analiza amplitudy, odcinki, odstępy kierunki wektorów, kształt pętli
Zaleta standard, łatwo dostępne większa precyzja przestrzenna
Ograniczenie trudniej ocenić przestrzenność mniej popularne klinicznie

 

 

Wprowadzenie stentów do tętnicy

Stent to cienka metalowa siateczka (czasem powlekana lekiem), która po rozszerzeniu balonem utrzymuje światło naczynia otwarte, zapobiegając jego ponownemu zwężeniu.

1. Jak wygląda procedura?

  1. Nakłucie tętnicy (najczęściej udowej lub promieniowej).

  2. Wprowadzenie prowadnika i cewnika do miejsca zwężenia.

  3. Rozszerzenie balonem (angioplastyka).

  4. Wszczepienie stentu – balon rozpręża siateczkę, która dociska blaszkę miażdżycową do ściany naczynia.

  5. Sprawdzenie przepływu kontrastem i EKG.

2. Liczba stentów

  • 1 stent – przy pojedynczym, krótkim zwężeniu.

  • 2–3 stenty – przy dłuższych zwężeniach lub gdy trzeba „pokryć” cały odcinek naczynia.

  • 4–5 stentów – rzadziej, przy rozległych zmianach wielonaczyniowych, np. w tętnicach wieńcowych czy szyjnych.

  • Stenty mogą być wszczepiane jeden za drugim (teleskopowo) lub w równoległych naczyniach.

3. Aparatura

  • Cewniki prowadzące i balonowe,

  • Stenty (metalowe, bioresorbowalne, DES – powlekane lekiem),

  • Angiograf z kontrastem (do kontroli na ekranie RTG).

4. Schemat kolorystyczny (przykład)

  • Stent 1 – żółty,

  • Stent 2 – zielony,

  • Stent 3 – niebieski,

  • Stent 4 – czerwony,

  • Stent 5 – fioletowy.

 

 

 

Wszczepienie rozrusznika serca – jedno- i dwujamowego

Rozrusznik serca (PM – pacemaker) to wszczepialne urządzenie, które wysyła impulsy elektryczne do serca, gdy naturalny rytm jest zbyt wolny lub przewodzenie impulsu w sercu jest zaburzone.

1. Rozrusznik jednojamowy

  • Elektroda: umieszczana zwykle w prawej komorze (rzadziej w prawym przedsionku).

  • Zasada działania: stymuluje tylko jedną jamę serca.

  • Wskazania: bloki przedsionkowo-komorowe, trwała arytmia przedsionków z bradykardią.

Zalety:

  • Prostszy zabieg implantacji.

  • Mniejsza liczba elektrod → niższe ryzyko powikłań (np. infekcji, uszkodzenia żył).

  • Niższy koszt.

Wady:

  • Mniej fizjologiczne pobudzenie serca (brak koordynacji przedsionek–komora).

  • Może powodować tzw. syndrom stymulatorowy (złe samopoczucie, zawroty głowy, spadki ciśnienia).

  • Z czasem większe ryzyko niewydolności serca przy przewlekłej stymulacji komorowej.

2. Rozrusznik dwujamowy

  • Elektrody: wprowadza się dwie – do prawego przedsionka i prawej komory.

  • Zasada działania: stymulacja i rejestracja impulsów w obu jamach → zachowana synchronizacja przedsionkowo-komorowa.

  • Wskazania: bloki AV, zespół chorego węzła zatokowego, bradyarytmie wymagające zachowania fizjologicznej sekwencji pracy serca.

Zalety:

  • Bardziej naturalna sekwencja pobudzeń (AV synchronia).

  • Lepsza tolerancja wysiłku.

  • Niższe ryzyko niewydolności serca w długim okresie.

  • Redukcja ryzyka syndromu stymulatorowego.

Wady:

  • Zabieg bardziej złożony, dłuższy.

  • Większe ryzyko powikłań związanych z dwiema elektrodami (zakrzepica, uszkodzenia).

  • Wyższy koszt urządzenia i kontroli.

3. Podsumowanie w tabeli

Cecha Rozrusznik jednojamowy Rozrusznik dwujamowy
Liczba elektrod 1 2
Umiejscowienie najczęściej prawa komora prawy przedsionek + prawa komora
Synchronizacja AV brak zachowana
Złożoność zabiegu mniejsza większa
Ryzyko powikłań niższe wyższe
Fizjologiczność pracy serca mniejsza większa
Koszt niższy wyższy